Fonksiyonel Tıp

Şikâyeti tek başına ele almak yerine, o tabloyu hazırlayan sistemleri birlikte değerlendiren bir yaklaşımdır. Hangi sistemin bozulduğunu gerekli testlerle belirler; gebelik öncesi yumurta ve sperm kalitesinden hormonal dengeye, beslenmeden bağırsak ve bağışıklık sağlığına kadar etkili olabilecek başlıkları bir arada ele alırım. Tedavi tek yönlü değildir; hastanın sürece aktif katılması ve yaşam şeklini düzenlemesi planın ayrılmaz bir parçasıdır. Amaç, saptanabilen nedenleri ele alarak uzun vadeli bir iyileşme hedeflemektir. Bu bakış klasik kadın doğum takibinin yerine geçmez; onu tamamlar.

Özellikle müzminleşmiş ve tekrarlayan tablolarda değerlendirilir: polikistik over sendromu (PCOS), çikolata kisti, erken menopoz, dirençli akıntı, tekrarlayan idrar yolu enfeksiyonları, genital derinin yangılı ve kaşıntılı hastalıkları (liken skleroz), tekrarlayan düşükler ve uzun süredir çocuk sahibi olamama bunların başında gelir. Yumurta rezervi yaşına göre erken azalanlarda, tekrarlayan tüp bebek başarısızlıklarında ve bağışıklıkla ilişkili sorunlarda da kök neden araştırması ve yaşam tarzı düzenlemeleriyle destek sağlanabilir. Ayrıca hormonal denge, beslenme ve genel iyilik hâli konularında destek arayanlar için uygun bir çerçevedir.

Düzensiz, eksik ya da yanlış kullanılan antibiyotikler dirençli mikroorganizmaların üremesine zemin hazırlar. Bu mikroorganizmalar zamanla biyofilm adı verilen koruyucu bir tabaka oluşturur ve standart tedavilere yanıt vermeyen bir yapıya dönüşür. Bu nedenle tedaviyi yalnızca yeni bir antibiyotik üzerine kurmam; biyofilm tabakasını hedefleyen yaklaşımlar, bağırsak ve vajina florasının düzenlenmesi ve uygun görülen durumlarda lazer desteği birlikte planlanır. Amaç akıntıyı geçici olarak bastırmak değil, tekrarlama eğilimini azaltmaktır.

PCOS yönetiminde doğum kontrol hapı zorunlu bir basamak değildir. PCOS tek bir hastalık değil; farklı tipleri ve farklı kök sebepleri olan, metabolik ve hormonal bir tablodur. Bu nedenle önce hangi tipte olduğunuzu ve hangi sistemlerin etkilendiğini değerlendirir, ardından yaşam şekli değişikliği, beslenme düzeni ve gerektiğinde hekim kontrolünde takviyelerle bu sistemleri desteklemeyi planlarım. Bu bir kurtulma değil, yönetme sürecidir; genellikle yaklaşık üç aylık bir tedavi ve öğrenme dönemi öngörülür ve elde edilen dengenin sürmesi hastanın sürece aktif katılımına bağlıdır.

Önce değerlendirme yapılır: rahim filmi (HSG) ile tüplerin ve rahim içinin durumuna bakılır, eş için sperm testi istenir. Bu sonuçlarla birlikte yaşam şekli düzenlenir ve gerekli görülen takviyeler planlanır. Belirlenen süre sonunda gebelik oluşmazsa aşılama tedavisi gündeme gelebilir; gerekli durumlarda tüp bebek süreci planlanır ve yönlendirilir. Sürecin uzunluğu yaşa, test sonuçlarına ve altta yatan nedene göre kişiden kişiye değişir.

Tekrarlayan tüp bebek başarısızlıklarında değerlendirme çoğu zaman yumurtalık, rahim ve sperm düzeyiyle sınırlı kalır. Oysa metabolik denge bozuklukları, vitamin ve mineral eksiklikleri ile bağışıklık yanıtları da sonucu etkileyebilir. Fonksiyonel kadın doğum yaklaşımıyla bu başlıkları bir arada değerlendirir, saptanabilen eksiklik ve dengesizlikleri sonraki denemeden önce ele almayı hedeflerim. Bu değerlendirme tüp bebek tedavisinin yerine geçmez; ona bir hazırlık olarak düşünülmelidir.

Tekrarlayan gebelik kayıplarının arkasında pıhtılaşma faktörleriyle ilgili sorunlar, yumurta ya da sperm kalitesindeki bozukluklar veya rahim içindeki şekil bozuklukları olabilir. Bu nedenle tek bir teste bakmak yerine detaylı bir araştırma planlarım. Her vakada nedeni netleştirmek mümkün olmayabilir; yine de saptanabilen etkenlerin ele alınması sonraki gebelik sürecini destekleyebilir.

Adet dönemi çevresinde hormon düzeylerinde yaşanan ani düşüşler, bazı kişilerde migren tipi baş ağrısını tetikleyebilir. Bu tabloda yalnızca ağrı kesiciye odaklanmak yerine, hormonal dalgalanmanın kendisini değerlendirmek gerekir. Muayene ve gerekli tetkiklerden sonra progesteron desteği, magnezyum takviyesi ve östrojen düşüşünü dengelemeye yönelik bir planlama yapılabilir. Yanıt kişiden kişiye değiştiği için plan hekim değerlendirmesiyle kişiye özel oluşturulur.

Hayır. Klasik tıbbi tanı ve tedavinin yerine geçmez; onu bütünsel bir bakışla tamamlar.

Kök nedene yönelik bir yaklaşım olduğu için zaman ve iş birliği gerektirir; süreyi kişiye göre birlikte planlarız.

Evet. Fonksiyonel tıp alanında beş modülden oluşan bir eğitim programını tamamladım ve bu bakışı yıllardır sürdürdüğüm kadın doğum pratiğimle birleştiriyorum.